फूलगोभी, बन्दाकोपी र ब्रोकाउलीमा रोगको जोखिम, अपनाऔँ यी उपाय

हलोखबर
२०८३ भदौ २ गते प्रकाशित

फूलकोवी समूह बालीका रोगहरू (फूलकोवी, बन्दाकोपी, ब्रोकाउली, मुला, रायो, सलगम, ग्याँठकोबी आदि

१.अल्टरनेरिया थोप्ले (Altenaria Leaf Spot)

लक्षण
खैरो वा कालो स–साना गोलाकार थोप्लाहरू पहिले पातमा देखा पर्दछन् । ती थोप्लामा पछि चक्का विकास हुन्छ । त्यस्ता थोप्लाहरू डाँठ र कोसामा समेत देखा पर्छन् ।
व्यवस्थापन विधि
-रोगी पात र अन्य झारपात बटुलेर जलाउने ।
-स्वस्थ बीउ प्रयोग गर्ने ।
-Mancozeb 75 %WP (डाईथेन एम–४५, Anu M-45) ढूसीनाशक बिषादी ३ ग्राम प्रति किलो बीउका दरले बीउ उपचार गर्ने । Mancozeb 75 %WP (डाईथेन एम–४५, Anu M-45) वा Copper oxychloride 50%WP (Blitox, Curex) ढूसीनाशक विषादी २–३ ग्राम प्रति लिटर छर्ने

२.डाँठ कुहिने रोग (Sclerotinla Rot)

लक्षण
माटोको सतहनिरको काउलीको डाँठ कुहिन्छ र सेतो ढूसी उम्रेको देखिन्छ वा पूmल फुलेको बेलामा बोट ओइलाउँछ । बोटको डुकुको रङ्ग सेतो फुस्रो हुनुका साथै डाँठभित्र काला गिर्खाहरू देिखन्छन् ।
व्यवस्थापन विधि

-रोग मुक्त क्षेत्रको बीउ प्रयोग गर्ने ।
-रोगी बोटहरूको डाँठ बटुलेर जलाउने ।
-तीनहप्तादेखि एक महिनासम्म रोग ग्रस्त खेतमा बाली लगाउनु अगाडि पानी जमाउने ।
-धानसँग घुम्ती बाली लगाउने ।
-जमिन तयार गर्दा गहिरो खनजोत गर्ने ।

३. नसा कालो भई कुहिन (Black rot)

लक्षण
पातको छेउबाट लक्षण शुरु भई अंग्रेजी भी (ख) आकारको पहेंलो लक्षण देखा पर्दछ र पछि नसाहरू कालो भै डाँठसम्म पुगी वोट कुहिन्छ ।
व्यवस्थापन विधि
-रोग नलागेको क्षेत्रको स्वस्थ बीउ मात्र प्रयोग गर्ने ।
-रोगी बोट बिरुवा हटाई नष्ट गर्ने ।
-क्रुसिफेरी परिवार बाहेक अन्य बालीसँग घुम्ती बाली लगाउने ।

४.डाउनी मिल्ड्यु (Downy mildew)

लक्षण
पातमा स–साना प्याजी रङ्गका थोप्लाहरू देखिई तल्लो सतहमा सेतो ढूसी उम्रेको देखिन्छ रोग ज्यादा व्याडमा लाग्ने भएतापनि अनुकूल वातावरणमा काउली समेत कालो भई सुक्दछ । त्यस्तो फुलको डाँठहरू समेत कालो हुन्छ ।
व्यवस्थापन विधि
-बीउलाई कार्बेन्डाजिम 50%WP(डेरोसाल)ले उपचार गरेर मात्र व्याड राख्ने
-व्याड राख्दा धेरै बाक्लो नराख्ने ।
-रोगी पातहरू र झारहरू बटुलेर नास गर्ने ।
-धेरै रोग लागेको खेतमा घुम्ती बाली लगाउने ।
-Mancozeb 75 %WP ( डाईथेन एम–४५, Anu M-45) Copper oxychloride 50%WP (Blitox, Curex) ढसीनाशक बिषादी २–३ ग्राम प्रति लिटर छर्ने

५. टर्निप मोज्याक भाइरस ( Turnip mosaic)

लक्षण
पातमा गाढा हरियो र हल्का हरियो रङ्गको छिरविरे लक्षण देखा परि गाढा हरियो भागहरू माथि उठको देखिन्छन् ।
व्यवस्थापन विधि
-रोगी बोट देखा पर्नासाथ उखेली जलाउने ।
-रोग सार्ने लाही कीरा नष्ट गर्ने ।
-रातो जातको रायोमा यो रोग कम लाग्दछ ।

६. क्लब रुट (गदा जस्तो जरा हुने) (Club Root)

लक्षण
-विरुवाको वृद्धि रोकिन्छ, पहेंलिन्छ, बढ्न सक्दैन ।
-यस्ता विरुवा उखेलेर हेरेमा जरा गदा जस्तो डल्लो परेको आकार देखिन्छ । जरा बाक्लो, मोटो र ठूलो हुनाले जराको तलको भाग अत्यधिक ठूलो हुन जान्छ । तर फेद जरा (जमिन माथिको भाग) सामान्य हुने हुनाले जरा गदा जस्तो देखिन्छ । यसरी वृद्धि भएका जराहरू कुहिएर काला भएर जान्छन् ।
-व्यवस्थापन विधि
-घुम्ती बाली लगाउने (३–४ वर्षमा मात्रै फूल कोवी वर्गका तरकारी लगाउने )
-रोगी बोट जलाई दिने वा गाडी दिने ।
-बेनोमाइल 50% WP (Benofit) विषादी ०.५ एम.एल. को दरले प्रति लिटर पानीमा मिसाई माटो भिज्ने गरी छर्ने ।
-यो रोग कम पि.एच. भएको (अम्लिय) माटोमा धेरै छिटो फैलने भएकोले चून प्रयोग गरी माटोको पि.एच.७.२ भन्दा बढी बनाउने
-जीवाणु रहित नर्सरीमा बेर्ना हुर्काउने ।
-रोग लागेको ठाउँको बेर्ना अन्य ठाउँमा लैजाने रोक लगाउने ।
-Flusulphmide 0.3 %WP (नेिभजिन)१०–१५ केजी/रोपनी वा ३ ग्राम प्रति वोट । नर्सरी व्याडमा ३ केजी प्रति १० घन मीटर प्रति रोपनीमा प्रायोग गर्ने।